51 . آنكه در رشد خود دقّت كند مىبيند كه او را دو گونه غذا بايد : غذايى كه مايهء پرورش تن اوست و غذايى كه مايهء پرورش روان اوست ، و هر يك را دهانى خاصّ است . دهان آن ، دهان است ، و دهان اين گوش ، نه از غذاى تن روان پرورش مىيابد و فربه مىشود ، و نه از غذاى روان ، تن . آب مظهر و ظلّ حيات و علم است ، و تن مرتبه نازله نفس و ظلّ آن است ، تن تشنه آب خواهد كه ظلّ حيات است ، و روان تشنه علم خواهد كه اصل آن است . امام ملك و ملكوت ، صادق آل محمّد صلّى اللّه عليه و آله ، در تفسير طعام كريمه فَلْيَنْظُرِ الْإِنْسانُ إِلى طَعامِهِ فرمود : « علمه الّذي يأخذه عمّن يأخذه » . بنگر كه غذاى جسم و جان تو چگونه است . و بدان كه غذا با همهء اختلاف انواع و ضروب آن ، مظهر صفت بقاء و از سدنهء اسم قيّوم و با مغتذى مسانخ است ، و تغذّى حب دوام ظهور اسم ظاهر و احكام آن است . 52 . آنكه در معرفت نفس دقيق شود ، مىبيند كه او را دو قوّهء نظرى و عملى است : قوّهء نظرى را قوّهء علّامه و نيروى بينش گويند ، و عملى را قوّهء عمّاله و نيروى كنش گويند . اين دو قوّه به منزلت دو بال نفس‌اند كه بدانها به اوج حقائق طيران مىكند تا به جنّة اللّقاء و جنّت ذات وَ ادْخُلِي جَنَّتِي مىرسد . رئيس كمالات معتبر در قوّه نظرى معرفة اللّه است و در قوّه عملى طاعة اللّه . و به حسب مراتب فعليّت اين دو قوّه ، انسان را درجات است . يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ ، لِكُلٍّ دَرَجاتٌ مِمَّا عَمِلُوا ، إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصَّالِحُ يَرْفَعُهُ